Gerald Russelman, 1 februari 2010
China , Shanghai 8°

..en we gaan nog niet naar huis...

Hoi allemaal,

Het is weer even geleden dat ik heb geschreven, maar het gaat allemaal nog goed hier, steeds beter zelfs en hoe langer ik hier zit hoe beter ik mijn weg vind. Om te beginnen maar een verslagje van mijn tripje naar Changde een tijdje terug!

Mijn college Renkin staat bij de balie in vertrekhal en ook al zijn we ruim twee uur van tevoren al aanwezig, toch wil hij snel door de douane en na de douane snel door naar de juiste gate om daar een plekje te zoeken tegenover het elektronisch mededelingenbord. Nu heeft hij pas rust en wij de tijd. Gelukkig heb ik mijn laptop mee dus hoef mij nergens te vervelen. We vliegen met Spring Airlines, de goedkoopste airline in China en spoedig blijkt waarom: halverwege de vluchtverschijnt er een vlot sprekende dame aan het einde van de gang en steekt een lang wervend verhaal af en zwaait af en toe met een thermoskan of een paraplu, alles bedrukt met Disney figuren. Ik zit weer net onder de luidspreker en wordt letterlijk niet goed van de herrie: ik hoor mijn muziek niet meer en krijg koppijn van het getetter. Als ik er wat van zeg is het antwoord dat het volume niet lager kan. Dat is altijd het standaard antwoord van Chinezen als ze ergens gegen zin in hebben of als het ze niet uitkomt. Ik besluit maar in het gangpad te staan, daar is het volume nog min if meer dragelijk. Links en rechts vliegen handen de lucht in en er wordt goed zaken gedaan. Ik neem me voor de Disney corporation te mailen over het schenden van copyright als wraak, wat ik uiteindelijk natuurlijk toch nooit doe.

Aangekomen in Changde verlaten we het vliegtuig met een groepje Chinezen, de rest vliegt door. De aankomst hal is een soort verbouwde schuur, vijf minuten later staat we buiten, waar de broer van Renking ons opwacht. Changde is een stad van zes miljoen inwoners, maar onvindbaar in the reisgidsen en drie regels tekst op de Wikipedia. Toch zit Renkin naast me te glunderen, blij om weer in zijn geboortestad te zijn en al na een paar minuten rijdend langs de grauwe, rommelige,eenvormige bouwsels vraagt hij me wat ik van Changde vind. ‘Interessant… geweldig dat je hier je eigen huis kan bouwen en wat een bedrijvigheid..’ Changde is al een erg oude stad, maar daar is helemaal niets van terug te zien, de stad is uitwisselbaar met elke andere moderne stad die ik in China heb gezien, veel glimmende gebouwen maar allen in verval, veel marmer en gouden panelen maar een goedkope uitstraling. Mijn hotel heeft vijf sterren en is overeenkomstig behangen met een ratjetoe aan toeters en bellen, inclusief kerstversiering, een plastic kerstman die wiebelt en een deuntje op zijn gitaar speelt als je langsloopt en de onvermijdelijke kerstmutjes met daaronder schattige chineze baliemeisjes.
‘s Avonds heerlijk eten, typische stoofschotels uit Changde. Renkins oom is er ook bij, dankzij hem zijn we hier. Hij werkt bij een constructiebureau hier en heeft aan Renkin voorgesteld om met Huge, het bureau waar ik werk, mee te doen aan een prijsvraag voor een ziekenhuis, waar we dan de afgelopen twee weken hard aan gewerkt hebben. Overmorgen zullen we de presentatie houden op het gemeentehuis en voor die tijd moeten we de powerpoint voorbereiden en werken aan de nodige guanxi, ofwel beheer van relaties om daar beiden beter van te worden, het "You scratch my back, I’ll scratch yours." principe. Tijdens het eten drinken we wat bier en ik wissel wat beleefdheden uit in mijn gebrekkige chinees. Ik ben verder een bezienswaardigheid, wat me niet verbaast want bijvoorbeeld Renkin heeft in de twintig jaar dat ie er opgroeide één keer een blonde kerel gezien.
‘s Avonds na het eten gaan we naar mijn hotelkamer, renkins oom gaat mee. Het constructiebedrijf doet verder niet mee aan de presentatie en heeft ook niet geholpen bij het ontwerp, maar zij verzorgen slechts de vereiste papieren om mee te kunnen doen, wat ook betekend dat wij de prijsvraag uit hun naam doen. Er komen nog twee collega’s na een uur, die uitgebreid gaan kletsen met elkaar. Ik begin het er al een beetje mee gehad te hebben, ik ben moe, heb het weekend ook weer doorgewerkt in combinatie met toch weer drankjes na het werk. De helft zit op mijn bed. Dat gaat zo een uurtje door totdat een soort opperchinees binnen komt, een dikke pad met enorme wangzekken, zwarte tanden, klein brilletje en kaal. Het is mister Yang, de hoofdarchitect van het constructiebureau die komt kijken naar onze presentatie. Hij lijkt het ontwerp te waarderen.
Het idee is een rond gebouw , waar happen uit gehaalt zijn voor het daglicht, doorsneden met een flink atrium met een tuin erin. Voor de orientatie van de bezoekers zijn alle departementen anders gekleurd, een simpel idee dat aardig lijkt te werken.
Inmiddels heb ik het helemaal gehad met de chinezen in mijn kamer en ga maar eens een rondje door het hotel lopen. Als ik na tien minuten terug kom zit mr Yang ook nog eens uitgebreid te paffen in mijn kamer en op zo’n moment gooi je ze er het liefst allemaal uit… maar ja dit is China. Privacy of persoonlijke levenssfeer bestaan hier niet, nergens trouwens in China.
Gelukkig zijn ze na een uurtje klaar en heb ik eindelijk de kamer voor mijzelf.
De volgende dag werken we verder aan de presentatie, eten ‘s avonds een eenvoudige maaltijd en printen de boeken uit met alle technische gegevens voor de jury.
Om negen uur ‘s ochtends stipt zijn we aanwezig in het gemeentehuis en het duurt nog minstens een half uur voordat een paar ambtenaren beginnen het scherm op te klappen en nog een half uur later beginnen we min of meer. Er zijn twee andere architectenbureaus die meedoen. Renkin kletst wat met twee concerrerende dames die weten te vertellen dat één van de meedingende constructiebureaus al een half jaar geleden alle tekeningen en informatie had gekregen van de gemeente en daarmee het bureau is met de meeste guanxi. Het schijnt ook dat dit de eerste keer is in de geschiedenis van Changde dat een openbare aanbesteding wordt gedaan, daarvoor is dus altijd alles aan vriendjes besteed. Als we eindelijk onze presentatie mogen houden krijgen we te horen dat we in plaats van twintig minuten, waar we op gerekend hadden, maar 5 minuten mogen presenteren… Dus in een kwartiertje is de hele show voorbij en zijn we allemaal klaar. En ik flink sjachreinig, want ik voel me belazerd, heb het idee dat alles van tevoren al toegekend is en de hele presentatie een farce. Dan komt er ook nog een camerateam op me af dat me vraagt kort een presentatie te geven voor het lokale tv station, maar ik heb er geen zin in om hier aan mee te doen. Goed, ze weten me toch over te halen en ik geef een korte uitleg.. Ze willen gewoon een blank koppie in het programma om het ‘internationale’ karakter van de prijsvraag te benadrukken, ik ben blij als we eindelijk weer buiten zijn, de taxi instappen en Renkin mij een rondleiding door de stad geeft. Na een uurtje gaat zijn telefoon af en wat blijkt: we hebben gewonnen!
Uiteindelijk moet maar blijken of we het daadwerkelijk mogen bouwen eigenlijk mogen we blij zijn als we alleen al het prijzengeld ontvangen, maar wie weet. Niets is zeker, garanties bestaan hier niet maar je weet nooit. In ieder geval was het natuurlijk een mooie ervaring, elk van dit soort tripjes hebben altijd wel een charme en je blijft je verbazen over de chineze manier van doen.
Een week later horen we dat we een deel van het interieur mogen ontwerpen van het Australie paviljoen en sinds ik een opzetje maakte voor een concept mag ik weer het hele ontwerp doen, erg gaaf.
Het mooiste aan het werk hier in China zijn de kansen die je hier krijgt en de uitgebreide ontwerpervaring die ik hier kan opdoen in korte tijd. Ongeveer elke twee weken komt er weer iets anders voorbij en omdat het meestal gaat om studies, prijsvragen en interieuropdrachten zit je nooit lange tijd vast aan een opdracht, waardoor het werk dynamisch blijft.
In principe betaalt Huge mij voorlopig nog weinig maar laat me wel helemaal vrij in wat ik ernaast wil doen, zolang ik mijn ontwerpwerk maar af krijg. Zo was het twee maanden geleden wat rustig qua opdrachten en kreeg ik een aanbod om te helpen met de opbouw en beheer van het Nederlandse paviljoen tijdens de Shanghai Creative Industry Week. Hier waren een hoop bekende Nederlandse architectenbureaus bij, waaronder MVRDV, Jo Coenen, SeArch, UNstudio, Wiel Arets en nog een aantal bureaus, die hiermee hoopten een ingang te vinden op de Chineze markt. Dit alles georganiseerd door de DDFA, een Nederlandse organisatie die NL design promoot in het buitenland en daarvoor her en der van alles organiseert. Nu pakten ze uit in Shanghai en hadden het mooiste paviljoen gehuurd, mooie lounge laten inrichten met overgevlogen designmeubels, kek ontwerp voor de presentaties en een hoop aanvullende activiteiten, zoals matchmaking, lezingen, workshops voor ook overgevlogen studenten en natuurlijk de dagelijks geopende gratis borrel. Er was geen enkel land dat zo uitpakte en het was een leuke ervaring om alle ‘grote architecten’ of hun partners eens te spreken, zo’n kans krijg je niet in NL.
Ik heb ook een Nederlandse meubelontwerper ontmoet die jarenlang voor Marcel Wanders heeft gewerkt en in Hong Kong een studio heeft en die ik twee weken later heb opgezocht in Hong Kong. Hij heeft mij voorgesteld aan Hidden Heroes een organisatie die beginnende ontwerpers goedkoop stands aanbiedt tijdens de meubelbeurs in Milaan: ik zal een vierkante meter op il Salone kopen, waar ik het stoeltje in vier verschillende kleuren zal presenteren. Ik was daar weer eens voor een nieuw visum en voor de ZOAT, het Nederlandse internationale hockeytoernooi en volgens Elsevier een van de toptien netwerkevents van NL... Gelukkig is ons Shanghainese team niet zo ‘netwerkerig’ maar gewoon gezellig en het was wel erg apart om zo’n enorm tournooi mee te maken met alleen maar Nederlanders in hartje Hong Kong, op Happy Valley, de oude paardenracecourse van de Britten.
Op het moment ben ik mij aan het voorbereiden op een retourtje Nederland, waar ik zes februari tot twaalf maart blijf, afgewisseld met twee weken carnaval in Rio met de jaarclub. Ik zal dan ook een eerste produktiemodel van mijn ontwerp voor een kinderstoeltje meenemen en in NL de boer op gaan en ga daarnaast proberen acquisitie te doen voor Huge, zij maken ook renders en wie weet ook een interieuropdracht of zoiets?
Er komt wel een hoop kijken bij het op de markt zetten van een eigen produkt en af en toe duizelt me het een beetje: juridisch, logistiek, marketing, distributie, branding, financiering, technische uitwerking, alles moet goed geregeld worden voor zo weinig mogelijk geld, wat betekent dat ik geen adviseurs kan betalen maar alles zelf moet bedenken en alleen het broodnodige uitbesteed, zoals rechtsbescherming of transport.
Maar goed, ik heb er een goed gevoel bij en het geeft wel een kick om nu gewoon knoppen door te hakken en de boel in gang te zetten, want ik heb nu wel door dat niemand het voor mij gaat doen. En mocht het allemaal mislukken dan heb ik er wel een waardevolle ervaring aan over gehouden.
Al met al voel ik me hier nog wel thuis en heb besloten in ieder geval nog een jaar te blijven, ook al is het hier soms lastig wennen aan de Chineze gewoontes, vooral hun mentaliteit op werkgebied. De klant is hier letterlijk koning, wat hij gebiedt gebeurt gewoon, wat betekent dat als hij een ontwerp wil tijdens kerst of nieuwjaar of in de vakantie het betekent dat je gewoon aan de slag moet.
Maar daartegenover staan toch ook weer een hoop leuke dingen, leuke mensen die ik hier heb ontmoet, het heerlijke eten en natuurlijk spotgoedkope prijzen.
In ieder geval heb ik erg veel zin volgende week weer naar Nederland te gaan na anderhalf jaar ononderbroken tussen de Chinezen te zitten en ben ontzettend benieuwd hoe het weer bevalt. En natuurlijk kijk ik er erg naar uit om iedereen weer te zien!

Met HalloBuitenland.nl kun je Gerald in China echt goedkoop bellen!